Filharmonicy Wiedeńscy w Katowicach

Przed koncertem o godz. 18:00 odbędzie się prelekcja pt. Demokracja królów, o historii i wyjątkowości struktury organizacyjnej Orkiestry Filharmoników Wiedeńskich, którą poprowadzi prof. Clemens Hellsberg .
Wprowadzeniem do prelekcji będzie trio kontrabasowe jedynych polskich członków orkiestry Filharmoników Wiedeńskich.
Orkiestra Filharmoników Wiedeńskich została zołożona w 1842 roku i ma unikalną strukturę, polegającą na samozarządzaniu orkiestrą przez jej muzyków w ramach Stowarzyszenia, którego członkiem można stać się po trzech latach pracy w orkiestrze.
Ten wyjątkowy, uznawany przez wielu za najlepszy na świecie zespół, ma swą własną tradycję wykonawcza i specyfikę brzmieniową. Na jego kształt artystyczny mieli wpływ tak wybitni artyści jak: Gustaw Mahler, czy Johannes Brahms.
O ciekawostkach z historii orkiestry i współpracy z polskimi artystami opowie wieloletni Prezes Zarządu Filharmoników Wiedeńskich i skrzypek Orkiestry.


 

Krzysztof Penderecki – Adagietto z Raju utraconego
Antonín Dvořák – Pieśni biblijne
Josef Suk – Symfonia Asrael

Nie można było chyba wyobrazić sobie lepszej inauguracji nowej instytucji NOSPR niż październikowy koncert Filharmoników Wiedeńskich, od lat będących w czołówce najwybitniejszych symfoników świata. Tym razem zespół zagra pod batutą Petera Schneidera, urodzonego w 1939 roku dyrygenta i kompozytora, który swoją działalność poświęcił przede wszystkim twórczości operowej. W swojej karierze pracował z zespołami orkiestrowymi Salzburga, Bremen czy Mannheim, odnotowując w 1995 roku debiut z Metropolitan Opera w Nowym Jorku. W sposób szczególny ceni muzykę Ryszarda Wagnera, od ponad trzydziestu lat kierując przedstawieniami jego dzieł  na deskach legendarnego Bayreuth.

Partię solową w Pieśniach biblijnych Dvořáka wykona Dagmar Pecková. Po ukończeniu Konserwatorium Muzycznego w Pradze, jej wokalna kariera rozwinęła się błyskawicznie – po angażu w drezdeńskiej Semperoper w krótkim czasie stała się solistką Berlin Staatsoper, odnosząc sukcesy na całym świecie. Pecková nie zapomina jednak o współpracy ze swoimi rodakami, pozostając w kontakcie z Czeską Filharmonią, z którą występowała podczas azjatyckiego tournee pod dyrekcją Jiříego Bělohlávka (Bělohlávek i Czescy Filharmonicy wystąpią w NOSPR podczas 19. Wielkanocnego Festiwalu Ludwiga van Beethovena). Pecková swobodnie porusza się w różnorodnym repertuarze, od Mozarta (rolą Cherubina debiutowała w słynnej londyńskiej Covent Garden) po wokalną twórczość Mahlera i Berio. Nie obca jest jej również interpretacja muzyki najnowszej – brała udział w premierowym wykonaniu doskonale przyjętej  przez krytykę opery L'amour de loin  fińskiej kompozytorki Kaiji Saariaho podczas Festiwalu w Salzburgu. W uznaniu dla swego talentu i zasług na polu rozwoju wokalistyki mezzosopranistka doczekała się własnej asteroidy – 18460 Pecková, odkrytej w 1995 roku. [Agnieszka Nowok]

 

WIENER PHILHARMONIKER

28 marca 1842 r. to przełomowa data w historii Wiener Philharmoniker. Wówczas, Orkiestra Opery Cesarskiej, której przewodniczył Otto Nicolai, zagrała pamiętny koncert w kategoriach symbolicznych powszechnie uznawany za narodziny Orkiestry Filharmoników Wiedeńskich. Wtedy też po raz pierwszy zostały sformułowane zasady funkcjonowania zespołu, które nie straciły na swojej aktualności i obowiązują do dzisiejszego dnia.

Jeden z punktów statutu orkiestry zakłada, że muzycy, którzy zdali egzamin do Orkiestry Opery Wiedeńskiej, automatycznie występują również w Orkiestrze Filharmoników Wiedeńskich. Należy jednak zaznaczyć, że nie są oni pełnoprawnymi członkami Wiener Philharmoniker (brak prawa głosu w demokratycznie podejmowanych decyzjach). Dopiero po trzech latach muzycy mogą ubiegać się o członkostwo w Stowarzyszeniu Orkiestry Filharmoników Wiedeńskich (formalna działalność od 1908 r.). Wtedy, podczas oficjalnego zebrania całej orkiestry, podejmowana jest decyzja o przyjęciu wybranych osób.

W 1842 r. Wiener Philharmoniker otrzymała miano pierwszej zawodowej orkiestry w Wiedniu, a czasy jej największej świetności zapoczątkował Hans Richter – dyrygent-legenda, który w latach 1875-98 (z jednoroczną przerwą) poprowadził blisko 243 koncerty. Wówczas, poziom artystyczny zespołu zyskał najwyższe uznanie wśród znaczących środowisk muzycznych na całym świecie.

Pierwszy wyjazd zagraniczny orkiestry miał miejsce w 1900 r. Wiener Philharmoniker pod batutą Gustava Mahlera wystąpiła podczas Światowej Wystawy w Paryżu. Z kolei w 1922 r. Orkiestra Filharmoników Wiedeńskich pod dyrekcją Felixa von Weingartnera odbyła szereg koncertów w Ameryce Południowej. W latach 1933-37 posadę dyrygenta piastował Arturo Toscanini. Następnie, w latach 1933-45 oraz 1947-54 funkcję Głównego Dyrygenta pełnił Wilhelm Furtwängler. Po 1945 r. bardzo ważnym, z punktu widzenia rozwoju Wiener Philharmoniker, było podjęcie współpracy z Karlem Böhmem, Herbertem von Karajanem i Leonardem Bernsteinem.

Na fenomen bogatej historii i tradycji wykonawczej Orkiestry Filharmoników Wiedeńskich w dużej mierze wpłynęła współpraca z wybitnymi kompozytorami, m.in. Richardem Wagnerem, Johannesem Brahmsem, Ferencem Lisztem, Antonem Brucknerem i Richardem Straussem. Warto podkreślić, że czynnikiem wyróżniającym Wiener Philharmoniker spośród innych orkiestr na świecie jest niepowtarzalna jakość brzmienia, zwłaszcza w warstwie smyczkowej (specyficzny, typowo wiedeński sposób trzymania smyczka kontrabasowego). Ów szlachetny gatunek dźwięku (tzw. „Wiener Klang”) wynika także z zastosowania nietypowych odmian poszczególnych instrumentów (np. oboje i waltornie wiedeńskie). Zjawisko to jest bezpośrednio związane z wieloletnią tradycją wykonawczą Wiener Philharmoniker.

W każdym sezonie artystycznym Orkiestry Filharmoników Wiedeńskich uwzględnionych jest przynajmniej 110 koncertów o różnym profilu wykonawczym, w tym: festiwal Vienna Philharmonic Weeks w Nowym Jorku i Japonii czy letni Festiwal Muzyczny w Salzburgu, w którym orkiestra uczestniczy od 1922 r. Wiener Philharmoniker bierze udział w wielu koncertach gościnnych organizowanych przez uznane ośrodki muzyczne cieszące się międzynarodową renomą. Jednym z najbardziej znaczących przedsięwzięć artystycznych jest Koncert Noworoczny transmitowany bezpośrednio z wiedeńskiego Musikverein do ponad 70 krajów na całym świecie. Niesłabnącym zainteresowaniem wśród melomanów cieszy się również Koncert Nocy Letniej w Schönbrunn, co rokrocznie potwierdza imponująca liczba słuchaczy (ponad 120.000 osób).

 

PETER SCHNEIDER

Urodzony w 1939 r. w Wiedniu. W wieku 8 lat zaczął śpiewać w chórze chłopięcym Wiener Sängerknaben, który dawał koncerty na całym świecie. Pobierając nauki w szkole, równolegle rozpoczął studia w Wiedeńskiej Akademii Muzycznej w klasie kompozycji Karla Schiskego oraz w klasie dyrygentury Hansa Swarowsky’ego. Po ukończeniu studiów został nauczycielem-wykładowcą oraz dyrygentem w Salzburgu i Heidelbergu, by ostatecznie otrzymać posadę dyrygenta-rezydenta Deutsche Oper am Rhein w Düsseldorfie i Duisburgu. Podczas dziesięciu spędzonych tam lat poznał prawie cały repertuar operowy.

W 1978 r. został mianowany Generalnym Dyrektorem Muzycznym w Bremen. Dzięki wielu koncertom gościnnym i projektom operowym poznał zdecydowaną większość światowych centrów muzycznych. Od 1981 r. regularnie dyryguje w Bayreuth. Zdobył międzynarodową sławę zastępując Georga Soltiego w prowadzeniu Wagnerowskiej tetralogii Pierścień Nibelunga. W 1985 r. został Generalnym Dyrektorem Muzycznym w Nationaltheater w Mannheim. Następnie zapraszany był do Londynu, Madrytu, Paryża, Rzymu, Drezna, Turynu, Wenecji, Tokio i San Francisco. Z początkiem sezonu 1993/94 został Dyrygentem-Szefem Bayerische Staatsoper oraz Bayerisches Staatsorchester w Monachium jako następca Wolfganga Sawallischa. Po pięciu latach piastowania tej funkcji został tam Głównym Dyrygentem Gościnnym. W 1995 zadebiutował w Metropolitan Opera w Nowym Jorku prowadząc Czarodziejski flet Wolfganga Amadeusza Mozarta.

Schneider pojawia się regularnie jako dyrygent gościnny Staatsoper w Hamburgu oraz Staatsoper Unter den Linden i Deutsche Oper w Berlinie. Był trzykrotnie nominowany do tytułu Dyrygent Roku przez Gran Teatre del Liceu w Barcelonie. Inne ważne ośrodki i projekty operowe: Festiwal w Bayreuth (Tristan i Izolda), Wiener Staatsoper (Wesele Figara, Così fan tutte, Don Giovanni, Lohengrin, Tristan i Izolda, Kawaler srebrnej róży, Elektra, Fidelio), Bayerische Staatsoper (Pierścień Nibelunga, Elektra, Kawaler srebrnej róży, Śpiewacy norymberscy, Così fan tutte), Dresden Semperoper (Capriccio, Arabella, Milcząca kobieta, Parsifal, Pierścień Nibelunga), Deutsche Oper Berlin (Tristan i Izolda), teatry operowe w Lipsku i Tokio (Kawaler srebrnej róży). Artystyczne przedsięwzięcia dyrygenta obejmują kolejne wystawienia operowe w Sztokholmie (Tannhäuser) i Wiedniu (Parsifal, Latający Holender, Tristan i Izolda, Pierścień Nibelunga, Salome).

 

DAGMAR PECKOVÁ

fot.  Alena MálkováJedna z czołowych czeskich mezzosopranistek naszych czasów, absolwentka Konserwatorium Muzycznego w Pradze.
W ubiegłym sezonie artystycznym zachwyciła widownię i krytyków swą interpretacją Pieśni biblijnych Antonína Dvořáka, które zaprezentowała na Oberösterreichischen Stiftskonzerte i podczas tournée koncertowego z Wiener Philharmoniker w Essen, Linzu i Wiedniu, co zaowocowało ponownym zaproszeniem ze strony Orkiestry Filharmoników Wiedeńskich na koncerty w Bratysławie, Musikverein i w nowej siedzibie NOSPR. W 2013 występowała podczas Festiwalu Beethovenowskiego w Bonn wykonując utwory Jeana Sibeliusa i Richarda Wagnera (rola Kundry w Parsifalu).

Sezon 2014/15 rozpoczyna śpiewając partię altu w Mszy głagolickiej Leoša Janáčka z Orchestre Philharmonique Royal de Liège pod dyrekcją Christiana Arminga. Artystka została również zaproszona przez Jiříego Bělohlávka, by z towarzyszeniem Orkiestry Filharmonii Czeskiej wykonać Stabat Mater Antonína Dvořáka. Ponadto, w tegorocznym sezonie mezzosopranistka weźmie udział w wielu koncertach galowych.

Dotychczas, solistka współpracowała m.in. z takimi orkiestrami, jak: Münchner Philharmoniker, Staatskapelle w Berlinie i Dreźnie, Radiowa Orkiestra Symfoniczna we Frankfurcie, Wiener Philharmoniker, London Symphony Orchestra, BBC Symphony Orchestra, Bamberger Symphoniker, Orchestre de la Suisse Romande, Tonhalle Orchester w Zurychu, Nederlands Philharmonisch Orkest, Orkiestra Filharmonii Czeskiej, orkiestry WDR, SWR, MDR i NDR, a także ze światowej sławy dyrygentami (m.in.: Vladimir Ashkenazy, Jiří Bělohlávek, Neeme Järvi, Semyon Bychkov, Philippe Herreweghe, Michel Corboz, Ernȍ Dohnányi, Christoph Eschenbach, Vladimir Fedoseyev, Marek Janowski, Fabio Luisi, Kent George Nagano, Wolfgang Sawallisch).

Oprócz wykonań koncertowych Pecková kładzie duży nacisk na projekty operowe. Otrzymała angaż na pierwszy sezon w Sächsische Staatsoper w Dreźnie, przez wiele lat współpracowała także z Deutsche Staatsoper w Berlinie W swym repertuarze ma takie role, jak: Herodias (Drezno, Kassel), Brangäne (Salzburg, Londyn, Braunschweig), Kabanicha (Lizbona), Ortrud (Braunschweig), Obca Księżniczka (Praga) i Baba-Turek (Bruksela).

Jako Kabanicha zainicjowała sezon 2012/13 wystawieniem opery Katja Kabanowa Leoša Janáčka w Bazylei. Specjalizuje się w wykonawstwie dzieł Richarda Wagnera. W Auditorium Rainier III w Monte-Carlo pojawiła się jako Brangäne w koncertowym wykonaniu II aktu dramatu muzycznego Tristan i Izolda. W Accademia di Santa Cecilia w Rzymie zaśpiewała partię Wellgundy (Złoto Renu) pod dyrekcją Kirilla Petrenko. Pod jego batutą zadebiutowała również w roli Waltraute w koncertowym wykonaniu Zmierzchu Bogów z Orchestra Sinfonica Nazionale della RAI w Turynie.

Do znaczących osiągnięć w jej karierze artystycznej należy również zaliczyć występy sceniczne w słynnych teatrach operowych na całym świecie (m.in.: Wigmore Hall i Royal Opera House Covent Garden w Londynie, Gewandhaus w Lipsku, Staatsoper w Hamburgu, Sächsische Staatsoper w Dreźnie, De Nederlandse Opera w Amsterdamie, teatry operowe w Paryżu, Pradze i Zurychu). Jest laureatką wielu konkursów i festiwali, m.in.: I miejsce na Międzynarodowym Festiwalu Muzycznym Praska Wiosna i Międzynarodowym Konkursie Wokalnym im. Antonína Dvořáka.

Wytwórnie Supraphon i Teldec wydały wiele płyt z jej wykonaniami. Obecnie artystka przygotowuje się do nagrania płytowego wybranych arii z oper Mariotte’a, Masseneta, Berlioza, Straussa, Wagnera i Strawińskiego.