NOSPR / Alexander Liebreich / Festiwal Górecki - Penderecki

Sala koncertowa
czwartek
6 grudnia 2018 | godz. 19:30
NOSPR / Alexander Liebreich / Festiwal Górecki - Penderecki

Program

Krzysztof Penderecki
Wymiary czasu i ciszy

Kosmogonia

***

Henryk Mikołaj Górecki – II Symfonia „Kopernikowska”

 

Czas trwania koncertu ok.​ 110 min.

Przed koncertem, o godz. 18.45 Towarzystwo Przyjaciół NOSPR zaprasza do sali kameralnej na spotkanie z Marcinem Trzęsiokiem, który omówi wykonywane tego wieczoru utwory.

Wymiary czasu i ciszy (1960, rew. 1961) należą do najradykalniej awangardowych dzieł Krzysztofa Pendereckiego (ur. 1933), który tak je objaśniał: „Kompozycja ta jest próbą transplantacji niektórych założeń warsztatowych Paula Klee i Ives Kleina na język dźwiękowy. Analogie te uwidaczniają się w operowaniu odcinkami różnej barwy i struktury, łączonymi na zasadzie «przenikania» (Klee) oraz we wprowadzaniu odcinków statycznych operujących drgającym «obszarem dźwięku» lub tylko samym jego rezonansem (Klein). Rezygnuję w Wymiarach z taktów na rzecz określonych odcinków czasowych, wymagających realizacji ze stoperem. Poszczególne dźwięki i grupy dźwiękowe w danym odcinku czasu wprowadza dyrygent sugerując się ich graficznym rozmieszczeniem w partyturze oraz specjalnie wprowadzoną w tym celu linią wskazującą kolejność ich wejść”.

Ekspresyjna i monumentalna kantata Kosmogonia (1970), napisana z okazji 25-lecia ONZ, powstała u schyłku awangardowego okresu twórczości Pendereckiego. Kompozytor wybrał do niej cytaty w kilku językach, autorstwa Mikołaja z Kuzy, Mikołaja Kopernika, Lukrecjusza, Owidiusza, Leonarda da Vinci, Giordana Bruna, Sofoklesa; ponadto fragmenty z Księgi Rodzaju oraz wypowiedzi Jurija Gagarina i Johna Glenna.

II Symfonię „Kopernikowską” (1973) napisał Henryk Mikołaj Górecki (1933-2010) dla uczczenia 500. rocznicy urodzin Mikołaja Kopernika. Marginalizacja Ziemi, wynikająca z teorii wielkiego astronoma, była ciosem dla ukształtowanej przez stulecia wizji kosmologiczno-religijnej, która przyznawała człowiekowi miejsce centralne. Dramat ten ukazał Górecki w pierwszej połowie swego jednoczęściowego dzieła. Druga odsłona przynosi ukojenie: to zachwyt nad wspaniałością Stworzenia, z wprowadzeniem, w finale, cytatu z muzyki staropolskiej – hymnu Laude digna parole (ale w formie palimpsestu, bo z tekstem wziętym z dzieła Kopernika O obrotach ciał niebieskich).

Marcin Trzęsiok

 

​Współorganizatorem koncertu jest Instytut Muzyki i Tańca.​

 

Koncert pod patronatem Polskiego Wydawnictwa Muzycznego w ramach przedsięwzięcia TUTTI.pl promującego wykonawstwo muzyki polskiej.