Leif Ove Andsnes / Festiwal Katowice Kultura Natura

Sala koncertowa
piątek
18 maja 2018 | godz. 19:30
Leif Ove Andsnes / Festiwal Katowice Kultura Natura

Program

Carl Nielsen - Chaconne op. 32 

Jean Sibelius -

Björken op. 75 nr 4 

Impromptu op. 97 nr 5 

Rondino op. 68 nr 2 

Der Hirt op. 58 nr 4 

Romance Des-dur op. 24 nr 9 

Ludwig van Beethoven - Sonata fortepianowa d-moll op. 31 nr 2 Burza

***

Franz Schubert - Zwei Scherzi D 593

Jörg Widmann - Idyll and Abyss 

Franz Schubert - Drei Klavierstücke D 946 

 

Po koncercie artysta będzie podpisywał płyty we foyer NOSPR!

 

Dzięki swej imponującej technice i wnikliwym interpretacjom Leif Ove Andsnes zyskał uznanie na całym świecie. Występuje w największych salach koncertowych, z towarzyszeniem wiodących światowych orkiestr. Oddany także muzyce kameralnej, jest dyrektorem-założycielem norweskiego Rosendal Chamber Music Festival.

Uhonorowany najwyższym odznaczeniem Królestwa Norwegii, Królewskim Norweskim Orderem Świętego Olafa, oraz prestiżową nagrodą Peera Gynta. Od ubiegłego roku doktor honoris causa nowojorskiej Juilliard School of Music oraz konserwatorium w Bergen. Jest także laureatem Gilmore Artist Award oraz nagrody Royal Philharmonic Society w kategorii instrumentalista. W roku 2013 magazyn Gramophone wprowadził go do swojej galerii sław ­– Hall of Fame, a w roku 2005 magazyn Vanity Fair w uznaniu dla jego licznych osiągnięć wymienił Andsnesa wśród „Najlepszych z najlepszych”. Jego najnowszy album z mało znanymi fortepianowymi perełkami Sibeliusa nazwany został na łamach francuskiego magazynu Diapason „tryumfem spokoju, naturalności i czaru”, Le Monde zaś określa go jako „zniewalający”.

Leif Ove Andsnes urodził się w roku 1970 w Karmøy, w Norwegii. Studiował w konserwatorium muzycznym w Bergen pod kierunkiem znanego czeskiego profesora Jiríego Hlinki. Nieocenionych wskazówek udzielał mu też belgijski pedagog, nauczyciel gry na fortepianie, Jacques de Tiège, który, podobnie jak Hlinka, wywarł znaczący wpływ na jego styl i filozofię gry. Obecnie Andsnes jest doradcą artystycznym w akademii pianistycznej prof. Jiríego Hlinki w Bergen, gdzie co roku prowadzi dla studentów kurs mistrzowski. Mieszka w Bergen. W czerwcu 2010 roku został po raz pierwszy dumnym ojcem, a wydarzenie to wspomina jako jedno z najważniejszych swych życiowych dokonań. Kolejnym powodem do radości były narodziny bliźniąt w maju 2013 roku.

William Blake w podtytule swego cyklu Pieśni niewinności i pieśni doświadczenia wyjaśnił, że „przedstawiają one dwa sprzeczne stany ludzkiej duszy”. Program recitalu to jakby pieśni (niewinności i doświadczenia) bez słów, czyli wgląd w „jedność przeciwieństw” nowoczesnej duchowości, oglądanej z perspektywy niemieckiej i skandynawskiej.

Carl Nielsen (1865–1931), narodowy kompozytor duński, należał do generacji późnych romantyków, którzy otwierają już świat muzyki XX wieku, wyjątkowo wrażliwych na konsekwencje, jakie niesie każde odstępstwo od wyczerpującego się systemu tradycyjnych form i języków. Wyrastał na wzorach muzyki niemieckiej, ale był świadom, że jej wyrafinowanie i złożoność prowadzi ostatecznie do samolikwidacji. Studiował pilnie muzykę dawną, zwłaszcza renesansu – tam szukając energii „czystych”, wolnych od napięć psychologicznych. Był wyrazicielem filozoficznego witalizmu w duchu Nietzschego, czego przejawem najsławniejsza z jego sześciu symfonii – Czwarta „Nieugaszalna” (1914–1916), afirmująca „nienasyconą wolę życia”. Chaconne op. 32 (1916/1917) powstała bezpośrednio po tamtym dziele. Należy do nielicznych utworów fortepianowych Nielsena. Wzorem była tu Chaconne z II Partity d-moll na skrzypce solo (a raczej fortepianowe parafrazy Brahmsa i Busoniego). Tchnie z niej duch wielkiej swobody – temat tych wariacji ostinatowych po pierwszych prezentacjach na ogół zanika, zaś harmonika daleko odbiega od pierwotnego schematu. Konkluzja jest jakby z ducha Nietzschego: jego krytyka ducha ciężkości została tu wcielona w dźwięki.

W katalogu Jeana Sibeliusa (1865–1957) muzyka fortepianowa zajmuje wiele miejsca, ale nie cieszy się popularnością. Fiński mistrz pisał ją dla odprężenia: czasem w poszukiwaniu rozwiązań dla większych form, a nieraz także z myślą o budżecie domowym. Mimo sprzecznych opinii krytyków, Sibelius prorokował, że jego utwory zajmą kiedyś należne im miejsce obok dzieł klasyków miniatury fortepianowej, Schumanna i Griega. Dziełka ujęte w programie koncertu ukazują Sibeliusa–miłośnika natury, odczuwanej w różnych tonacjach: panteistycznej, idylliczno-neoklasycznej, dziecięco-naiwnej.

Pytany przez ucznia, Antona Schindlera, o sens Sonaty d-moll op. 31 nr 2 (1801/1802), Ludwig van Beethoven radził przeczytać Burzę Szekspira – i odtąd każdy zadaje sobie pytanie, na czym miałby polegać jej związek z przygodami Prospera, Mirandy, Ariela i Kalibana. Dwie pierwsze części, jak się wydaje, przemawiają do nas nie tylko dźwiękami – dzięki wprowadzeniu arpeggia i quasi-recytatywu. W efekcie rodzi się wrażenie obecności jakichś dramatis personae. Jednak, podczas gdy w porywającym Allegro zarzewiem akcji są gwałtowne starcia, to Adagio, z tajemniczą imitacją marszowego werbla, zbudowane jest na opozycjach subtelniejszych – zwłaszcza fakturalnych, kiedy fortepian traci „złoty środek”, a rejestry ciemne i jasne długo szukają pojednania. Finałowe Allegretto przynosi konkluzję niespodziewaną: mimo wdzięcznego początku, okazuje się uporczywym perpetuum mobile, napędzanym siłą mechaniczną, fatalną, nieludzką.

Dwa scherza D 593 (1817, wyd. 1871) zanotował Franz Schubert (1797–1828) na luźnych kartkach papieru podczas pracy nad sonatami fortepianowymi – pomysły przelewały się przez jego głowę w obfitości niepojętej. Scherzo B-dur ma charakter taneczny. W Scherzu Des-dur Schubert eksperymentuje z nagłymi zmianami tonacji (Des-dur i E-dur) i konwencji (taniec, muzyka myśliwska, marsz, pastorale).

W Sielance i otchłani. Sześciu reminiscencjach z Franciszka Schuberta (2013) Jörg Widmann (ur. 1973) pisze: „»Pod wpływem muzyki Schuberta łza spada prosto z oka, nie pytając duszy o zdanie: tak właśnie, dosłownie i realnie, zapada w nas«. W tych słowach, z roku 1928, Adorno uchwycił samą istotę muzyki Schuberta. W moich kompozycjach pisanych w hołdzie Schubertowi – Pieśniach na orkiestrę (2003), Oktecie (2004) oraz w tych sześciu drobnych utworach fortepianowych – chodzi mi o to, by na swój sposób sprawdzić tę nieustannie ryzykowną ucieczkę między niebem a piekłem, rajem a najciemniejszymi stanami lękowymi, między sielanką a otchłanią”. Cykl Widmanna – którego partytura zawiera określenia przywołujące całą paletę skrajnych stanów psychicznych – naszpikowany jest cytatami i aluzjami do Schuberta.

Trzy utwory fortepianowe D 946 (1828, wyd. 1868) powstały pół roku przed śmiercią Schuberta. Prawdopodobnie miały wejść w skład cyklu czterech impromptus (dwa takie zbiory Schubert skompletował wcześniej). Wszystkie cechy późnego Schuberta są tu obecne: dramat połączony z liryką, oscylacja światła (dur) i cienia (moll), czas rozciągnięty (jak pisał Schumann – „niebiańskie dłużyzny”). Jeśli można mówić o muzyce prosto z serca płynącej, to właśnie tutaj.

Marcin Trzęsiok

 

Uwaga! Przy zakupie biletów na 5 koncertów Festiwalu Katowice Kultura Natura obowiązuje 40% zniżki, 4 koncerty - 30% zniżki, 3 koncerty - 20% zniżki (promocja dotyczy biletów normalnych na koncerty: w dniach: 12, 14, 15, 16, 18, 19, 20 maja 2018)

 

Mr. Andsnes appears by arrangement Enticott Music Management in association with IMG Artists.

Mr. Andsnes records exclusively for SONY Classical.

Wykonawcy

Ceny biletów

20 zł 30 zł 40 zł 50 zł