Płyta "Szymanowski, Zemlinsky"

Po znakomicie przyjętej i wielokrotnie nagradzanej serii trzech albumów z utworami Karola Szymanowskiego i Witolda Lutosławskiego, wydanych przez wytwórnię Accentus Music w latach 2015–2017 Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia pod dyrekcją Alexandra Liebreicha nagrała kolejnę płytę, tym razem z utworami Alexandra von Zemlinsky’ego i Karola Szymanowskiego!

Na nowej płycie znalazł się I Koncert skrzypcowy Karola Szymanowskiego w wykonaniu znakomitej fińskiej skrzypaczki Eliny Vähäli oraz imponująca Symfonia liryczna austriackiego kompozytora Alexandra von Zemlinsky’ego, łącząca liryczność poezji z orkiestrowym rozmachem symfonii. W nagraniu wzięli udział wybitni soliści: Johanna Winkel (sopran) oraz Michael Nagy (baryton).

 

Płyta już wkrótce będzie dostępna na polskim rynku, tymczasem polecamy jedną z pierwszych recenzji the Arts Fuse:

"Nowe nagranie I Koncertu skrzypcowego Karola Szymanowskiego w wykonaniu skrzypaczki Eliny Vähälä pod wieloma względami budzi zachwyt. Po pierwsze uwagę zwraca doskonała intonacja, czysta jak błękitne niebo nad Arktyką, i maksymalne trzymanie rytmu. Choć sam utwór jest nieco rozwlekły, Szymanowski w tym wydaniu nie jest bynajmniej nużący, wręcz przeciwnie, muzyka płynie w jasno wytyczonym kierunku i z wyraźną energią.

Być może najbardziej godny uwagi jest żar bijący z tego wykonania. Koncert, napisany w roku 1911, to dzieło zasadniczo antyromantyczne, zawierające jednak silne romantyczne akcenty, pełno w nim zamaszystych lirycznych gestów, sąsiadujących z zawiłymi frazami i piętrzącymi się dysonansami. Vähälä pozwala tym pierwszym przemówić pełnym, dominującym głosem, jednocześnie bezkompromisowo wygrywając te ostatnie. Nigdy jednak nie brzmi przy tym chropawo. Jej podejście nadzwyczaj dobrze współgra z tą muzyką, a efekt końcowy jest porywający i emocjonalnie bezpośredni.

Vähäli towarzyszą Alexander Liebreich i Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia (NOSPR). Gdy trzeba, akompaniament jest rozświetlony i migotliwy (na przykład w orkiestrowym wstępie), w punktach kulminacyjnych natomiast rozbrzmiewa potężnie, ale nie przytłaczająco. Solistka i orkiestra są w stanie doskonałej równowagi także w tych fragmentach, gdzie skrzypce wyłaniają się z instrumentalnej faktury – dokładnie na tyle, na ile słuchacz by oczekiwał w nagraniach tego utworu (a nie w każdym się to zdarza).

Symfonię liryczną Alexandra Zemlinsky’ego, drugi utwór na płycie, NOSPR wykonuje z podobną dbałością o szczegóły. Kompozycja powstała we wczesnych latach dwudziestych ubiegłego wieku do słów niemieckiego przekładu wierszy Rabindranatha Tagore.

W tej interpretacji wszystko jest cudownie zrównoważone, a każda grupa instrumentów przemawia wyraziście. Częściowo wynika to z nieco twardszego brzmienia zespołu jako całości, co nie każdemu musi przypaść do gustu, pomaga jednak rozróżnić poszczególne części i sprawia, że chromatyczna, zmienna muzyka nie rozpływa się w chaos.

Partie solowe śpiewają Michael Nagy – baryton i Johanna Winkel – sopran. W stosunku do orkiestry oboje są nieco wysunięci, co sprawia, że niektóre kulminacyjne momenty w wykonaniu Nagy’ego (na przykład w pierwszej części) wybijają się odrobinę zbyt mocno. Mimo to, soliści poruszają się po morderczej wręcz linii wokalnej Zemlinsky’ego jeśli nie z lekkością, to absolutnie pewnie i z dobrym wyczuciem niuansów. Wszystko to sprawia, że wśród zarejestrowanych wykonań Symfonii lirycznej nagranie to wypada bardzo korzystnie, w szczególności efektowna „Du bist die Abendwolke” i  pełna czułości „Sprich zu mir, Geliebter”.

Liebreich trafnie dobiera tempo i dobrze czuje dramatyczną strukturę utworu. Nie jest to przesadnie subiektywne odczytanie dzieła, ale dyrygent wie jak i kiedy wykorzystać muzyczne możliwości, które Zemlinsky stwarza. W części drugiej pobrzmiewa więc Mahlerowski wdzięk, część piąta wybucha głośno i gwałtownie, finał zaś („Friede, mein Herz”) rozlewa się łagodnym blaskiem."

Jonathan Blumhofer

 

Recenzja Normana Lebrechta z BBC Radio 3

 

Zorganizowano przy wsparciu Instytutu Adama Mickiewicza w ramach programu Polska Music.

 

Wydawcą utworu Koncert skrzypcowy nr 1 Karola Szymanowskiego jest Polskie Wydawnictwo Muzyczne.

Wydawcą utworów Alexandra Zemlinsky’ego jest wydawnictwo Universal Edition AG.