Narodowa Orkiestra Polskiego Radia w Katowicach

foto: www.rabij.com

Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia w Katowicach

Uznawana za wiodącą polską orkiestrę, Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia w Katowicach pełni rolę ambasadora kultury, reprezentującego kraj na międzynarodowej scenie artystycznej. W ostatnich latach okazją do przedstawiania polskiej twórczości stały się m.in. koncerty w Brukseli (Europalia 2001 - Polska), Wiedniu (otwarcie Roku Polskiego w Austrii), Dusseldorfie (Dni Województwa Śląskiego w Północnej Nadrenii-Westfalii), Madrycie (koncert galowy Roku Polskiego w Hiszpanii), Rzymie (obchody 70. rocznicy urodzin H.M. Góreckiego), Kijowie (inauguracja Roku Polskiego na Ukrainie), Paryżu (koncert galowy Roku Polskiego we Francji Nowa Polska) i Londynie (inauguracja Roku Polskiego w Wielkiej Brytanii - POLSKA! YEAR). Zespół miał zaszczyt współpracować z jednymi z największych kompozytorów drugiej połowy XX wieku – Witoldem Lutosławskim, Krzysztofem Pendereckim i Henrykiem Mikołajem Góreckim, prezentując pierwsze wykonania ich dzieł.

Historia
Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia w Katowicach (wcześniej działająca jako Wielka Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia) powstała w 1935 roku w Warszawie. Zespół utworzył i prowadził do wybuchu II wojny światowej Grzegorz Fitelberg. W marcu 1945 roku Orkiestra reaktywowana została w Katowicach przez Witolda Rowickiego. W roku 1947 dyrekcję artystyczną objął ponownie - powróciwszy z zagranicy - Grzegorz Fitelberg. Po jego śmierci w 1953 roku Zespołem kierowali kolejno Jan Krenz, Bohdan Wodiczko, Kazimierz Kord, Tadeusz Strugała, Jerzy Maksymiuk, Stanisław Wisłocki, Jacek Kaspszyk, Antoni Wit. We wrześniu 2000 r. dyrektorem naczelnym i programowym została Joanna Wnuk-Nazarowa. W latach 2001-2007 funkcję dyrektora artystycznego pełnił Gabriel Chmura, od stycznia 2009 stanowisko dyrektora muzycznego objął Jacek Kaspszyk a II dyrygentem został Michał Klauza. Pierwszym dyrygentem gościnnym NOSPR jest Stanisław Skrowaczewski, dyrygentem honorowym - Jan Krenz a doradcą artystycznym - Jerzy Semkow.

Nagrania
Orkiestra zrealizowała 198 płyt CD dla wielu polskich i zagranicznych wytwórni (m.in. Decca, EMI, Phillips) oraz dokonała licznych nagrań archiwalnych dla potrzeb Polskiego Radia. Dla firmy Naxos zarejestrowała m.in. wszystkie dzieła Witolda Lutosławskiego (9-płytowy album), wszystkie symfonie Czajkowskiego i Schumanna, większość Pendereckiego (I-V) i Mahlera (bez VIII) oraz utwory Kilara, Wieniawskiego, Moszkowskiego i Góreckiego a dla wytwórni Chandos Records - trzypłytową serię z muzyką Mieczysława Weinberga. Nagrane przez NOSPR Credo Pendereckiego, III Symfonię Góreckiego oraz Missa pro pace Kilara, Polskie Radio wydało na płytach DVD oraz SACD jako Tryptyk sakralny.
Za dokonania fonograficzne orkiestra wyróżniona została licznymi nagrodami: m.in.  nagranie pięciu koncertów fortepianowych Prokofiewa pod dyrekcją Antoniego Wita z Kun Woo Paikiem w partii solowej zdobyło nagrodę Diapason d'Or i Grand Prix du Disque de la Nouvelle Académie du Disque, a rejestracja Symfonii Turangalila Oliviera Messiaena pod dyrekcją Antoniego Wita nagrodzona została Cannes Classical Award 2002. Ostatnio, płyta nagrana dla wytwórni DUX z utworami Krzysztofa Pendereckiego (Capriccio na skrzypce i orkiestrę, De natura sonoris no. 2 oraz Koncert na fortepian i orkiestrę Zmartwychwstanie) z udziałem NOSPR oraz solistek Beaty Bilińskiej i Patrycji Piekutowskiej pod dyrekcją kompozytora, otrzymała prestiżową nagrodę Midem Classical Award 2008 w kategorii Muzyka współczesna.

Artyści
Wraz z NOSPR - zarówno w Polsce, jak i za granicą - występowało wielu znakomitych dyrygentów i solistów, m.in. Martha Argerich, Leonard Bernstein, Rudolf Buchbinder, James Conlon, Placido Domingo, Pierre Fournier, Nicolai Gedda, Barbara Hendricks, Julius Katchen, Leonidas Kavakos, Wilhelm Kempff, Kevin Kenner, Paweł Klecki, Kiryłł Kondraszyn, Marguerite Long, Witold Lutosławski, Charles Mackerras, Misha Maisky, Neville Marriner, Kurt Masur, Shlomo Mintz, Ivan Monighetti, Garrick Ohlsson, Kun Woo Paik, Krzysztof Penderecki, Maurizio Pollini, Hermann Prey, Ruggiero Ricci, Mścisław Rostropowicz, Artur Rubinstein, Jerzy Semkow, En Shao, Stanisław Skrowaczewski, Isaac Stern, Henryk Szeryng, Yan Pascal Tortelier, Pieter Wispelwey, Krystian Zimerman, Nicolai Znaider.

Tournées
Orkiestra występowała niemal we wszystkich krajach Europy (regularne tournées do Wielkiej Brytanii i Niemiec), w obu Amerykach, a także w Japonii, Hongkongu, Chinach, Australii, Nowej Zelandii, Korei i na Tajwanie, ciesząc się wszędzie uznaniem krytyki i publiczności. W powojennej historii odbyła 175 zagranicznych podróży koncertowych, prezentując niemal zawsze muzykę polską. W marcu 2010 roku NOSPR odbyła pierwsze w swojej historii tournee do krajów Zatoki Perskiej (Katar, Kuwejt, Zjednoczone Emiraty Arabskie). Podczas podróży muzycy NOSPR, z udziałem laureatów konkursów chopinowskich - Krzysztofa Jabłońskiego i Philippa Giusiano, zaprezentowali wszystkie dzieła Chopina na orkiestrę. Tournee wpisane było w międzynarodowe obchody Roku Chopinowskiego.
 
Projekty
W ostatnich latach NOSPR zrealizowała projekty, które spotkały się z bardzo dobrym przyjęciem ze strony krytyki i słuchaczy:
- Maraton twórczości Góreckiego zorganizowany przez NOSPR z okazji 70. rocznicy jego urodzin stanowił przegląd twórczości katowickiego kompozytora. Maraton obejmował osiemnaście koncertów, podczas których wykonane zostały wszystkie opublikowane utwory Henryka Mikołaja Góreckiego.
- Pociąg do muzyki Kilara odbył się w 60. rocznicę wyjazdu kompozytora ze Lwowa. W wyrazie uznania dla dokonań Wojciecha Kilara NOSPR odbyła znamienną podróż. Jej trasa wiodła z rodzinnego miasta kompozytora, poprzez Rzeszów, Kraków i Katowice, do klasztoru na Jasnej Górze w Częstochowie. Podczas podróży orkiestra koncertowała na dworcach kolejowych miast związanych z kompozytorem, przedstawiając jego najsłynniejsze utwory.
- Muzyczna podróż morska - na pokładzie najpiękniejszego polskiego statku - Daru Młodzieży, muzycy NOSPR odwiedzili Łotwę, Estonię oraz Finlandię, by w stolicach tych państw zaprezentować zarówno twórczość polską, jak i dzieła kompozytora łotewskiego, estońskiego i fińskiego. Tournée zakończył uroczysty koncert na Skwerze Kościuszki w Gdyni.
- Dzień Kilara - podczas trzech koncertów w Katowicach oraz jednego na Jasnej Górze, NOSPR, prezentując dzieła Wojciecha Kilara, uczciła 75. rocznicę urodzin Mistrza.
- Festiwal Górecki*Penderecki był ważnym wydarzeniem artystycznym uświetniającym obchody jubileuszowe kompozytorów. Podczas 6 koncertów wykonane zostały utwory reprezentujące wszystkie okresy ich twórczej drogi - od czasów awangardy po dzieła najnowsze.

NOSPR jest również organizatorem biennale - Festiwalu Prawykonań - Polska Muzyka Najnowsza, którego trzecia edycja odbyła się w marcu 2009 roku.