NOSPR / Alexander Liebreich

Concert hall
friday
15 June 2018 | time:19:30
NOSPR / Alexander Liebreich

Programme

Richard Strauss – Salome op. 54 (100’) 

 

Przed koncertem, o godz. 18.45 Towarzystwo Przyjaciół NOSPR zaprasza do sali kameralnej na spotkanie z Aleksandrą Konieczną, która omówi wykonywany tego wieczoru utwór.

Koncert transmitowany w Programie 2 Polskiego Radia w audycji Filharmonia Dwójki.

Po zamknięciu cyklu poematów symfonicznych Richard Strauss (1864–1949) otworzył nowy, wielki rozdział swej twórczości: operowy. Dwie pierwsze opery (nie licząc dwóch nieudanych prób wcześniejszych), Salome (wystawiona w Dreźnie, 1905) oraz Elektra (także wystawiona w Dreźnie, 1909) są arcydziełami ekspresjonizmu – opowiadają o ciemnej stronie ludzkiej psychiki za pomocą języka dźwiękowego na wskroś nowoczesnego. Był wówczas Strauss na czele peletonu awangardy, z którego wkrótce się zresztą wycofał, oddając pałeczkę swym następcom z kręgu Schönberga. Libretto Salome opiera się na dramacie Oscara Wilde’a. To psychodrama eksplorująca związek erotyzmu i zbrodni.

Salome, córka Herodiady, czuje się urażona. Jan Chrzciciel – więzień jej ojczyma, Heroda – odrzuca jej awanse, wyznając żarliwe oddanie swemu mistrzowi, Jezusowi. Księżniczka obmyśla zemstę. Wiedząc, z jaką namiętnością przygląda się jej Herod, zastawia nań pułapkę: ulega jego namowom i zgadza się zatańczyć przed nim, zrzucając z siebie kolejne szaty (sławny Taniec siedmiu zasłon), ale pod warunkiem, że król spełni potem jej życzenie. Rozpłomieniony Herod się zgadza. Lecz – o zgrozo! – Salome żąda potem strasznej zapłaty: chce, by podano jej na tacy ściętą głowę proroka. Na nic się zdają błagania ojczyma. Musi dotrzymać królewskiego słowa. W scenie ostatniej Salome całuje martwe wargi Jana („Pocałowałam jego usta. Były gorzkie. Czy to krew? Nie, to miłość ma gorzki smak”) i zaraz potem ginie pod ciosami wysłanników zdegustowanego króla.

Opera składa się z jednego tylko, dwugodzinnego aktu. Strauss wykorzystał w niej wagnerowską technikę motywów przewodnich, które charakteryzują postacie, stany psychiczne (lęk, pożądanie) lub idee (los). Szata dźwiękowa, a zwłaszcza treść opery sprawiły, że wielkie teatry operowe, czasem pod naciskiem władz, uznały dzieło za niecenzuralne i odmawiały zgody na jego wystawienie (np. Mahler bezskutecznie zabiegał o nią w Wiedniu, gdzie miało premierę dopiero w roku 1918 – w tej sytuacji premiera austriacka odbyła się w prowincjonalnym Grazu; z kolei premiera nowojorska w roku 1907 została przyjęta ze zgorszeniem przez prywatnych mecenasów Metropolitan Opera, więc Salome zdjęto z afisza aż do roku 1934). Czy Salome i dziś szokuje? To zależy. Ale jedno jest pewne – stanowi jeden z najwyższych wzlotów geniuszu Richarda Straussa. Miał rację Mahler: to „żywy wulkan, podziemny ogień”.

Marcin Trzęsiok

Conductor

Performers

Michael Weinius Herod, tenor
Anna Lubańska Herodiada, mezzosopran
Lise Lindstrom Salome, sopran
Shenyang Jokanaan, baryton
Maximilian Schmitt Narraboth, tenor
Magdalena Idzik Paź Herodiady, alt
Dominik Sutowicz 1. Judejczyk, tenor
Krzysztof Szmyt 2. Judejczyk, tenor
Adam Zdunikowski 4. Judejczyk, tenor
Tomasz Sławiński 1. Nazarejczyk, 5. Judejczyk bas
Mateusz Zajdel 2. Nazarejczyk, 3. Judejczyk tenor
Remigiusz Łukomski 1. Żołnierz, bas
Paweł Konik 2. Żołnierz, Przybysz z Kapadocji, baryton
Agnieszka Bochenek-Osiecka Niewolnik, sopran

Ticket prices

50 zł 40 zł 35 zł 30 zł

Subscription