Kwartet Śląski / Anna Zassimowa / Kolory Rosji

Chamber hall
saturday
9 June 2018 | time:18:00
Kwartet Śląski / Anna Zassimowa / Kolory Rosji

Programme

Dmitrij Szostakowicz – VIII Kwartet smyczkowy c-moll op. 110

Pēteris Vasks The Fruit of Silence (opracowanie na kwartet smyczkowy)

Siergiej Taniejew – Kwintet fortepianowy g-moll op. 30

Perła wśród kwartetów Dymitra Szostakowicza (1906-1975), Ósmy (1960) – choć oficjalnie dedykowany „pamięci ofiar wojny i faszyzmu” – jest na wskroś osobisty. Daje upust przeżytemu cierpieniu, ale też autoironii: Szostakowicz miał powiedzieć, że „na okładce można by napisać – poświęcone pamięci autora tego kwartetu”. W pięciu skontrastowanych częściach aż roi się od autocytatów, w których skupia się groza lat minionych. Całość spaja czterodźwiękowy motyw D-Es-C-H, sygnatura Szostakowicza. Ta wstrząsająca kompozycja miała być jego „ostatnim dziełem”. Tyko czujności przyjaciół zawdzięczamy, że tak się nie stało. Bliski samobójstwa kompozytor przetrwał ten głęboki kryzys.

Pēteris Vasks (ur. 1946), kompozytor łotewski, należy do nurtu określanego mianem „duchowego minimalizmu”. Zaznacza się on szczególnie u kompozytorów byłej strefy sowieckiej. Mają oni za sobą okres modernistycznych eksperymentów (w latach 1960-tych), z których się wyzwalają (w latach 1970-tych), by osiągnąć etap skrajnej często prostoty. Utwór The Fruit of Silence [„Owoc ciszy”] (2013) posiada kilka wersji. Pierwotnie przeznaczony był na chór a capella, który śpiewał tekst rozważań Matki Teresy: „Owocem ciszy jest modlitwa. Owocem modlitwy jest wiara. Owocem wiary jest miłość. Owocem miłości jest służba. Owocem służby jest pokój”. Komentarz Vasksa: „Jest to bardzo spokojna medytacja o drodze. Przydrożne znaki zawierają pięć instrukcji: modlitwa, wiara, miłość, służba, pokój. Komponując ten utwór, chciałem ludziom przypomnieć o istnieniu owej drogi”.

Sergiusz Taniejew (1856-1915), wybitny pedagog, który nie narzucał uczniom (m.in. Medtnerowi, Skriabinowi i Rachmaninowowi) swego smaku, autor doskonałego podręcznika kontrapunktu, długo cierpiał na brak poczucia swej artystycznej wartości – mimo wsparcia m.in. Piotra Czajkowskiego. Uważał, że muzyka rosyjska, by osiągnąć dojrzałość wielkich muzycznych kultur Zachodu, powinna sobie wpierw przyswoić sztukę polifonii, ale bazującej na melodiach rosyjskich. Kwintet fortepianowy g-moll op. 30 (1911), jedna z jego ostatnich kompozycji, jest dziełem niewątpliwie wybitnym, w którym panuje doskonała równowaga między konstrukcją i intuicją, przeszłością (wolna część to „bachowska” passacaglia) i teraźniejszością. Czy na pewno teraźniejszością? Tak, ale trzeba przyznać, że nowa muzyka w tym czasie obierała już zupełnie inny kurs.

Marcin Trzęsiok

Performers

Anna Zassimowa piano
Marcin Trzęsiok leading of the music cycle

Ticket prices

15 zł